Körfez ülkelerine ihracat: BAE (Dubai), Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt

Körfez ülkeleri hangileri, KİK nedir?

Körfez ülkelerine ihracat denince Körfez İşbirliği Konseyi’nin (KİK) altı üyesine yapılan satışlar anlaşılır: Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt, Umman ve Bahreyn. KİK üyeleri 2003’ten beri bir gümrük birliği içindedir ve dışarıdan gelen mala ortak gümrük tarifesi uygular; çoğu üründe genel oran malın CIF değerinin %5’idir.

Bu pazar iki nedenle önemlidir. Bu ekonomilerde tarım ve sanayi üretimi iç talebi karşılamaz; Ticaret Bakanlığı’na göre BAE’de ihtiyaçların büyük bölümü ithalatla karşılanır ve Suudi Arabistan Körfez’in en büyük perakende pazarıdır. Ayrıca Dubai bölgenin ticaret merkezidir: gelen malın bir kısmı yeniden ihracatla (re-export) çevre ülkelere dağıtılır. Bu rehber BAE, Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt’e odaklanır.

Ülke	2024 (milyon $)	2025 (milyon $)	Değişim
Birleşik Arap Emirlikleri	5.517	6.827	%23,7
Suudi Arabistan	2.834	3.150	%11,2
Kuveyt	488	821	%68,2
Katar	671	530	−%21,0
Umman	356	292	−%17,9
Bahreyn	129	131	%1,5
KİK toplamı	9.995	11.751	%17,6

TİM verisine göre BAE, 2025’te Türkiye’nin en çok ihracat yaptığı 10. ülke oldu. Ürününüz için hangi Körfez ülkesinin öncelikli olduğunu ülke düzeyindeki ithalat verisiyle karşılaştırmak için: hedef pazar tespiti.

Ticaret anlaşmaları ve gümrük vergisi

Körfez’de gümrük vergisini iki şey belirler: KİK ortak tarifesi ve Türkiye’nin o ülkeyle ikili anlaşması olup olmadığı. Aşağıdaki tablo Ekim 2026 itibarıyla durumu özetler.

Ülke	Türkiye ile anlaşma	Gümrük vergisi	KDV
BAE	Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (KEOA), 1 Eylül 2023’ten beri yürürlükte	Tavize konu ürünlerde %0 ya da indirim takvimi; diğerlerinde KİK oranı	%5
Katar	Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması (TEOA), 1 Ağustos 2025’ten beri yürürlükte	Ticarete konu malların önemli kısmında vergi karşılıklı kaldırıldı	Yok
Suudi Arabistan	İkili anlaşma yok; Türkiye–KİK müzakereleri sürüyor	Çoğu üründe %5; yerli üretimle rekabet eden ürünlerde %25’e kadar	%15
Kuveyt	İkili anlaşma yok; Türkiye–KİK müzakereleri sürüyor	Çoğu üründe %5; 400’ü aşkın üründe muafiyet	Yok

BAE: Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması

Türkiye ile BAE arasındaki KEOA 3 Mart 2023’te imzalandı ve 1 Eylül 2023’te yürürlüğe girdi. Ticaret Bakanlığı’na göre anlaşma tarife satırlarının yaklaşık %80’ini kapsıyor; anlaşma öncesinde birçok üründe %5 olan BAE vergisi tavize konu ürünlerde %0’a indi ya da indirim takvimiyle düşüyor. İndirimden yararlanmak için mal, anlaşmanın menşe kurallarını karşılamalı ve “TR-UAE Menşe İspat Belgesi” ya da onaylanmış ihracatçının düzenlediği menşe beyanıyla gitmelidir. Türkiye’den BAE’ye ihracatta menşe beyanı 1 Mart 2025’ten beri kabul ediliyor.

Katar: Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması

Türkiye–Katar TEOA 2018’de imzalandı ve 1 Ağustos 2025’te yürürlüğe girdi. Ticaret Bakanlığı’na göre ticarete konu malların önemli bir kısmında gümrük vergileri ve eş etkili önlemler karşılıklı olarak kaldırıldı. Tercihli menşe EUR.1 dolaşım belgesiyle kanıtlanır.

Suudi Arabistan, Kuveyt ve Türkiye–KİK müzakereleri

Suudi Arabistan ve Kuveyt’le ikili serbest ticaret anlaşması yoktur. Türkiye–KİK müzakereleri 2005’te başlamış, 2010’da durmuştu; 21 Mart 2024’te imzalanan ortak bildiriyle yeniden başladı ve Ticaret Bakanı Aralık 2025’te sürdüğünü açıkladı. Anlaşma yürürlüğe girene kadar bu iki ülkede KİK tarifesi ve ülkenin kendi oranları geçerlidir.

KİK ortak gümrük tarifesi ve istisnalar

• Genel oran: Çoğu üründe CIF değer üzerinden %5. CIF, mal bedeline sigorta ve navlunun eklendiği değerdir: CIF nedir.
• Yüksek oranlar: BAE’de alkollü içkilerde %50, tütünde %100; Katar’da tütün ve alkollü içkilerde %100.
• Muafiyetler: Kuveyt’te çoğu temel gıda ve ilaç olmak üzere 400’ü aşkın ürün muaftır; Katar’da buğday, pirinç, un, şeker, taze sebze-meyve gibi temel gıdalarda oran %0’dır.
• Suudi Arabistan farkı: Süt ürünleri, gıda, kimyasal, plastik, tekstil, çelik, cam, alüminyum ve makine gibi yerli üretimle rekabet eden ürünlerde vergi %25’e kadar çıkabiliyor. Kesin oranı Suudi gümrük idaresinin (ZATCA) tarife sorgu ekranında GTİP’inizle kontrol edin.

Körfez ülkelerine ihracatta gerekli belgeler

Temel belgeler ticari fatura, çeki listesi, konşimento ve menşe şahadetnamesidir. Menşe şahadetnamesi malın üretildiği ülkeyi gösterir; vergi indirimi ise yalnızca tercihli menşe belgesiyle (BAE için TR-UAE belgesi, Katar için EUR.1) sağlanır. Farkı menşe şahadetnamesi rehberimizde anlattık. Ülkeye özgü şartlar:

Ülke	Öne çıkan şartlar
BAE	Ticari fatura ve menşe şahadetnamesi, BAE Dışişleri Bakanlığı’nın (MoFA) eDAS 2.0 sisteminde elektronik olarak onaylanır; başvuruyu BAE’de ticaret lisanslı firma, yani çoğunlukla alıcınız yapar. Gıda etiketi Arapçadır; İngilizce varsa yanında Arapça da bulunur. Bazı ürünlerde ECAS ya da EQM belgesi istenir.
Suudi Arabistan	Tüketici ürünleri SABER platformuna kaydedilir; kayıt ithalatçının işidir. Teknik düzenlemeye tabi ürünlerde akredite kuruluştan ürün uygunluk belgesi (PCoC) ya da sevkiyat uygunluk belgesi (SCoC) alınır ve kuruluş belgeyi SABER’e yükler. Gıda, kozmetik, ilaç ve tıbbi cihazda Suudi Gıda ve İlaç Kurumu (SFDA) onayı gerekir.
Katar	Pakette sökülmeyen, belirli ülke adıyla “Made in …” ibaresi zorunludur; ülke adı fatura ve menşe belgesindekiyle aynı olmalıdır. Gıda etiketi Arapça ya da Arapça ve İngilizcedir. TEOA indirimi için EUR.1 kullanılır.
Kuveyt	Ticari fatura (bir asıl, iki kopya), onaylı menşe şahadetnamesi, çeki listesi ve konşimento istenir; bazı belgelerde oda ve Kuveyt Büyükelçiliği onayı aranabilir. KUCAS programındaki ürünlerde TER ve TIR raporları gerekir.

GSO standartları ve G-Mark

KİK Standardizasyon Teşkilatı (GSO) bölgesel standartları hazırlar; üye ülkeler teknik düzenlemelerini büyük ölçüde bunlara dayandırır. KİK ülkelerine ihraç edilen alçak gerilim elektrikli cihazlarda ve oyuncaklarda G işareti (G-Mark) zorunludur. Ulusal sorumlu kurumlar BAE’de Sanayi ve İleri Teknoloji Bakanlığı (MoIAT), Suudi Arabistan’da SASO’dur.

Helal sertifikası ve Arapça etiket

Et ve et içeren ürünlerde helal sertifikası istenir. Suudi Arabistan, SMIIC standartlarına göre düzenlenen belgeleri kabul etmez; belge SFDA’nın tanıdığı bir kuruluştan alınmalıdır. Kuveyt helal belgesini her parti için yeniden ister. Suudi Arabistan’da uyarı ve güvenlik ifadeleri Arapça ya da Arapça ve İngilizce olmalı; “Designed in …, Made in …” gibi çift menşe ibareleri kabul edilmez.

Ülke ülke kısa notlar ve fuarlar

BAE ve Dubai

BAE’de kırktan fazla serbest bölge vardır; en gelişmişi 1985’te Dubai’de kurulan Jebel Ali Serbest Bölgesi’dir (JAFZA). Pek çok yabancı firma burayı çevre ülkelere yeniden ihracat için dağıtım merkezi olarak kullanır. Serbest bölgedeki şirketler iç pazara doğrudan satamaz; yerleşik bir acente ya da distribütörle çalışmaları veya ana karada şube açmaları gerekir. Ticari acentelik 2022 tarihli 3 sayılı Federal Kanun’la düzenlenir; 2023’ten beri bütün ticari acenteler Ekonomi Bakanlığı’nın elektronik platformuna kayıtlı olmalıdır.

Suudi Arabistan

Vizyon 2030 kapsamında Neom, Red Sea, Qiddiya ve Diriyah Gate gibi büyük projeler yürütülüyor; kamu ihaleleri Etimad portalında duyuruluyor ve bazı Aramco ile savunma projelerinde %70’e varan yerlilik şartı aranabiliyor. Bakanlık yerel distribütörle çalışmayı öneriyor; distribütörlük tüm ülke için ya da Cidde, Riyad ve Dammam bölgeleri için ayrı verilebilir. Önce markanızı kendi şirketiniz adına Suudi Arabistan’da tescil ettirin; ürün izinlerini de kendi adınıza alın.

Katar

Katar’a ihracatta TEOA ile Türk ürünleri için vergi avantajı doğdu. Kamu kurumlarına mal satmak için kurumun tedarikçi listesine (vendor list) kayıt gerekir; ihaleler Maliye Bakanlığı’nın Monaqasat portalında yayımlanır. Bu yüzden kamu alım süreçlerini bilen bir acente ya da distribütör avantaj sağlar.

Kuveyt

Kuveyt’e ihracatta alıcınızın, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’ndan her yıl alınan ithalat lisansında sizin ürününüzün yazılı olması gerekir. Pazar görece küçük olduğundan siparişlerin düşük miktarlarda gelmesi yaygındır. Münhasır acentelik zorunluluğu 2016’da kaldırıldı; ancak bazı süpermarketler münhasır acente dışında dağıtıma izin vermediği için acenteler çoğu zaman münhasırlık ister.

Öne çıkan fuarlar

Körfez’de, özellikle Suudi Arabistan’da, ticari ilişki çoğu zaman yüz yüze kurulur; Bakanlık fuarda buluşmayı e-postadan daha etkili buluyor. Aşağıdaki fuarlar Bakanlığın 2026 destek listesinden alınmıştır:

Fuar	Şehir	Sektör	2026 baskısı
Gulfood	Dubai	Gıda ve içecek	26–30 Ocak 2026
World Health Expo (WHX)	Dubai	Sağlık ve medikal	9–12 Şubat 2026
INDEX & Workspace Dubai	Dubai	İç mimari, mobilya, ev tekstili, aydınlatma	Tarihi resmî siteden kontrol edin
Beautyworld Middle East	Dubai	Kozmetik ve güzellik	6–8 Ekim 2026
Big5 Global	Dubai	Yapı ve inşaat malzemeleri	23–26 Kasım 2026
The Big 5 Saudi Arabia	Riyad	Yapı ve inşaat	18–21 Ocak 2026; 30 Ağustos–2 Eylül 2026
The Saudi Food Show	Riyad	Gıda	15–17 Haziran 2026
Saudi Build	Riyad	Yapı ve inşaat	2–5 Kasım 2026

Ödeme alışkanlıkları ve güvence

Körfez’de döviz transferi genel olarak serbesttir: Ticaret Bakanlığı’na göre BAE’de uluslararası ödemelerde akreditif açılabilir, Suudi Arabistan’da bankacılık sistemi SWIFT üzerinden çalışır ve Kuveyt’te uluslararası para transferinde kısıtlayıcı bir uygulama yoktur. Suudi riyali ABD dolarına 1 dolar = 3,75 riyal olarak sabitlenmiştir; fiyatı dolarla vermek bu yüzden alıcı için de öngörülebilirdir.

• Peşin ya da avans: İlk siparişte ve küçük alıcıda en güvenli yöntemdir.
• Akreditif: Büyük tutarlı ve proje işlerinde ödeme riskini alıcının bankasına taşır: akreditif nedir.
• Vesaik mukabili: Belgeler alıcıya bankası aracılığıyla, ödeme karşılığında teslim edilir; alıcı ödemezse mal limanda size kalır.
• Vadeli satış: Bakanlık, Kuveyt’te ticari anlaşmazlıklar nedeniyle zaman zaman ödeme sorunu yaşandığını belirtiyor ve Türk Eximbank üzerinden ihracat sigortası öneriyor.

Teslim şeklini sözleşmede Incoterms 2020 kurallarıyla açıkça yazın. Suudi Arabistan’daki proje işlerinde, petrol fiyatlarının düştüğü dönemlerde hak ediş ödemelerinin gecikebildiğini hesaba katın.

Körfez’de alıcı nasıl bulunur?

Körfez pazarı rekabetçidir ve hemen her ülkenin ürünü raftadır. Bu yüzden alıcı aramaya “kime yazsam?” diye değil, ürününüzü bugün kimin ithal ettiğini bularak başlamak zaman kazandırır.

1. Ülkeyi seçin. Ürününüzün hangi Körfez ülkesinde daha çok ithal edildiğini, vergisini ve belge yükünü karşılaştırın. BAE, Suudi Arabistan ve Kuveyt’in kuralları aynı değildir.
2. Gümrük ve konşimento kayıtlarına bakın. Bu kayıtlar ürününüzü hangi firmanın, hangi ülkeden ve ne sıklıkla aldığını gösterir. Dubai’de kayıtta görünen firma, malı başka ülkeye yeniden ihraç eden bir tüccar olabilir; firmayı araştırmadan son kullanıcı sanmayın.
3. Doğru modeli seçin. Perakendede distribütör, kamu ve proje işlerinde ihale süreçlerini bilen yerel ortak, Dubai’de bölgeye dağıtım yapan tüccarlar öne çıkar.
4. Fuarı randevuyla değerlendirin. Kayıtlardan bulduğunuz firmalarla fuar öncesinde randevu alın.
5. Ticaret müşavirliklerine danışın. Türkiye’nin Abu Dabi, Riyad, Doha ve Kuveyt’te ticaret müşavirliği, Dubai ve Cidde’de ticaret ataşeliği vardır.

Yöntemlerin karşılaştırması için: yurt dışında müşteri nasıl bulunur. Sektöre göre örnekler: gıda ithalatçı firmaları, inşaat malzemesi ithalatçı firmaları ve kozmetik ithalatçı firmaları.

Sık yapılan hatalar

• Körfez’i tek pazar sanmak: Suudi Arabistan birçok üründe daha yüksek vergi uygular; belge ve etiket kuralları da ülkeye göre değişir.
• Serbest bölge firmasını iç pazar alıcısı sanmak: Dubai’de serbest bölgedeki şirket ana karaya doğrudan satamaz; malın nereye gideceğini sorun.
• Belgeyi alıcıya sormadan hazırlamak: MoFA onayı, Kuveyt’te elçilik mührü ya da TR-UAE belgesi ve EUR.1 eksik kalırsa mal gümrükte bekler ya da vergi avantajı kaybolur.
• Ambalajı Türkiye’deki hâliyle göndermek: Arapça etiket ve menşe ibaresi kontrol edilmezse ürün reddedilebilir.
• Markayı tescil ettirmeden münhasırlık vermek: Marka ve ürün izinleri distribütörün adına kalırsa ortağınızı değiştirmeniz zorlaşır.

Sık sorulanlar