Hedef pazar tespiti: Trade Map ile 5 adımda ülke seçimi
Ücretsiz Trade Map verisiyle aday ülkeleri bulmanın, karşılaştırmanın ve 3–5 ülkelik kısa listeye inmenin 5 adımı. Puanlama tablosuyla PDF olarak indirilebilir.
Önce pazar, sonra alıcı
Pek çok firma ihracata, bulduğu her yabancı firmaya e-posta göndererek başlar. Oysa ürününüzün büyük ve büyüyen bir pazarı olmayan ülkede en iyi yazılmış teklif bile karşılıksız kalır. Hedef pazar seçimi alıcı aramadan önce gelir: önce ürününüzün nerede gerçekten satın alındığını, sonra o ülkede kimin aldığını bulursunuz.
Bu rehberde, ücretsiz bir kaynak olan Trade Map’le aday ülkeleri nasıl bulacağınızı, karşılaştıracağınızı ve 3–5 ülkelik kısa listeye nasıl ineceğinizi adım adım anlatıyoruz. Sonunda puanlama tablosuyla birlikte PDF olarak indirebilirsiniz.
Trade Map nedir?
Trade Map, Birleşmiş Milletler ve Dünya Ticaret Örgütü’nün ortak kuruluşu olan Uluslararası Ticaret Merkezi’nin (ITC) dış ticaret istatistikleri veri tabanıdır. Ülkelerin ürün bazında ithalat ve ihracat rakamlarını yıllık, bazı ülkeler için de aylık ve çeyreklik olarak gösterir.
ITC, gelişmekte olan ülkelerdeki kullanıcılara erişimi ücretsiz veriyor; Türkiye’den trademap.org adresinde ücretsiz hesap açarak kullanabilirsiniz. Ekranlar İngilizcedir; aşağıda menü adlarını İngilizce ve Türkçe karşılığıyla yazdık.
Dikkat
Trade Map ülke düzeyinde istatistik verir, firma adı vermez. “Hangi ülke?” sorusunun cevabı buradadır; “o ülkede kim alıyor?” sorusunun cevabı ise gümrük kayıtlarındadır.
1. adım: Ürün kodunu netleştirin
Trade Map’te arama 6 haneli HS koduyla, yani GTİP’inizin ilk 6 hanesiyle yapılır. Kod yanlışsa bütün çalışma yanlış ürüne bakar. Kodunuzdan emin değilseniz önce GTİP rehberimize bakın. Ürününüz birkaç koda giriyorsa her kodu ayrı inceleyin.
2. adım: Dünyada kim ithal ediyor?
Ürün kodunu yazın, ülke alanını boş bırakın ve ithalatı (Imports) seçin. Açılan listede ürünü ithal eden bütün ülkeler, ithalat değerine göre sıralı gelir. Tablo görünümünü Trade Indicators (ticaret göstergeleri) yapın ve her ülke için şu üç sütuna bakın:
- İthalat değeri: Pazarın büyüklüğü. Aday listenizi ilk 20–30 ülkeyle başlatın.
- Son 5 yıldaki yıllık büyüme: Pazar büyüyor mu, küçülüyor mu? Büyük ama küçülen bir pazar, orta büyüklükte ama hızla büyüyen bir pazardan daha zor olabilir.
- Dünya ithalatındaki payı: Ülkenin bu üründe dünyadaki ağırlığı.
3. adım: Türkiye nerede güçlü, nerede yok?
Şimdi aynı kodda ülke olarak Türkiye’yi, yön olarak ihracatı (Exports) seçin. Bu liste Türkiye’nin bu ürünü hangi ülkelere, ne kadar sattığını gösterir. Grafik sekmesindeki Prospects for market diversification (pazar çeşitlendirme fırsatları) baloncuk grafiği, ithalatı büyüyen ülkeleri ve Türkiye’nin o ülkelerdeki payını tek ekranda gösterir.
- Türkiye’nin payı yüksek ülkeler: Türk ürününe alışkın pazarlardır; giriş daha kolaydır ama rakibiniz de Türk firmalarıdır.
- Pazar büyük, Türkiye’nin payı düşük ülkeler: En çok fırsat taşıyan gruptur. Payın neden düşük olduğunu (vergi, mesafe, mevzuat, fiyat) 4. adımda arayın.
4. adım: Rakipleri ve fiyatı görün
Kısa listeye aday her ülke için, ülke olarak o ülkeyi ve ithalatı seçin; ürünü o ülkeye satan tedarikçi ülkelerin listesi gelir. Bu listeden üç şey öğrenirsiniz:
- Rakip ülkeler ve payları: Pazarı kim domine ediyor? Çin, Almanya ya da komşu ülkeler mi?
- Birim değer (unit value): İthalat değerinin miktara bölümü; o ülkeye gelen ürünün ortalama fiyat seviyesidir. Rakip ülkelerin birim değerini kendi fiyatınızla karşılaştırın.
- Gümrük vergisi: Trade Indicators görünümünde Türkiye’ye uygulanan tahmini ortalama vergi yer alır. Kesin oran için ITC’nin Market Access Map (macmap.org) aracına ya da hedef ülkenin resmî tarifesine bakın.
5. adım: Puanlayın ve kısa listeye inin
Aday ülkeleri aynı ölçütlerle karşılaştırmak için her ölçüte 1 ile 5 arasında puan verin, puanı ağırlıkla çarpın ve toplayın. En yüksek toplamı alan 3–5 ülke kısa listenizdir. Pazar araştırması raporlarımızda kullandığımız ağırlıklar şunlar:
| Ölçüt | Ağırlık |
|---|---|
| İlgili ürünlerde ithalat hacmi | %20 |
| Son 5 yılda ithalat büyümesi | %15 |
| Türkiye’nin o ülkedeki payı ve trendi | %15 |
| Mevzuat ve belge şartları | %15 |
| Gümrük vergisi ve serbest ticaret avantajı | %10 |
| Sizin fiyat seviyenize uygun pazar derinliği | %10 |
| Lojistik mesafe ve maliyet | %10 |
| Rekabet yoğunluğu | %5 |
Mevzuat ve belge şartlarını Trade Map göstermez; kısa listedeki her ülke için hedef ülkenin resmî kaynaklarından ürününüzün hangi belge, etiket ya da kayıtla girebildiğini kontrol edin. Lojistik maliyeti için nakliyecinizden teklif isteyin.
Kısa listeniz hazırsa, sıradaki adım alıcı
Seçtiğiniz ülkelerde ürününüzü bugün ithal eden firmaları gümrük kayıtlarından buluyor, tek tek araştırıp teslim ediyoruz.
Rehberi PDF olarak indirin
Bu rehberin yazdırılabilir hâlini, boş puanlama tablosuyla birlikte indirin. Tabloyu 5 aday ülke için doldurup ekibinizle tartışabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Trade Map ücretli mi?
Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC), gelişmekte olan ülkelerdeki kullanıcılara erişimi ücretsiz veriyor; Türkiye bu kapsamdadır. trademap.org adresinden ücretsiz hesap açıp e-postanızı doğruladıktan sonra kullanabilirsiniz.
İki ülkenin rakamları neden birbirini tutmuyor?
Türkiye’nin bir ülkeye ihracatıyla o ülkenin Türkiye’den ithalatı çoğu zaman farklıdır. İhracat genellikle FOB, ithalat CIF değeriyle kaydedilir; sevkiyat ile kayıt farklı yıllara düşebilir ve iki ülke ürünü farklı sınıflandırabilir. Karşılaştırmalarda hep aynı yönden (ithalatçı ülkenin beyanı) bakın.
Son yılın verisi neden eksik?
Bazı ülkeler istatistiklerini geç bildirir. Ülkeleri karşılaştırırken hepsinde verisi bulunan aynı yılı kullanın.
Trade Map’te ürünümü alan firmaları görebilir miyim?
Trade Map ülke düzeyinde istatistik verir. Ürününüzü bugün ithal eden firmaları ise ülkelerin gümrük ve konşimento kayıtlarında görürsünüz; alıcı araştırması bu kayıtlarla yapılır.
Bu çalışmayı bizim için yapar mısınız?
Evet. İhracat pazar araştırması raporunda aday ülkeleri aynı 8 ölçütle puanlıyor, öncelikli pazarları vergi, mevzuat, rakip, fiyat ve alıcılarıyla birlikte inceliyoruz.
Kaynaklar
- Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC), Trade Map: trademap.org
- ITC, Market Access Map (gümrük vergileri ve ticaret anlaşmaları): macmap.org
- ITC, Market Analysis Tools erişim koşulları: mas-admintools.intracen.org
Yazar
Alper Azakoğlu
30 yıldır organize sanayi bölgelerindeki üreticilere dış ticaret danışmanlığı ve dış ticaret müdürlüğü yapıyor. Bilgi Bankası’ndaki rehberleri sahadaki kendi vakalarından yazıyor.
