İthalat nedir?
İthalat, yurt dışında üretilen bir malın gümrük mevzuatına uygun olarak Türkiye’ye getirilip serbest dolaşıma sokulmasıdır. Mal gümrükten çekildiğinde vergileri ödenmiş ve yurt içinde satılabilir hâle gelir.
Başarılı bir ithalatın üç ayağı vardır: doğru tedarikçi, sipariş vermeden önce hesaplanmış kapıya teslim maliyet ve ürünün Türkiye’ye girişindeki mevzuatın önceden kontrolü.
Sipariş vermeden önce: mevzuat kontrolü
Her şey ürünün GTİP’iyle başlar. Kod belli olunca şu sorular cevaplanır:
- Vergiler: Gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, varsa anti-damping vergisi, ÖTV ve KDV. Hesap için: gümrük vergisi hesaplama.
- Denetim ve izinler: Ürün TAREKS kapsamında ürün güvenliği denetimine, ilgili bakanlıkların kontrolüne ya da izin belgesine tabi olabilir.
- Teknik şartlar: CE işareti, Türkçe etiket, kullanım kılavuzu ya da standartlara uygunluk belgeleri.
- Gözetim ve diğer önlemler: Bazı ürünlerde ithalat gözetime ya da miktar kısıtlamalarına tabidir.
Dikkat
Mevzuat kontrolünü sipariş verdikten sonra yapmak, ithalatın en pahalı hatasıdır. Gerekli bir belge eksikse mal gümrükte bekler; antrepo ve demuraj masrafları her gün artar.
Adım adım ithalat
- Ürünü ve teknik şartları tanımlayın. Malzeme, ölçü, kalite, miktar, hedef fiyat ve teslim süresi.
- Tedarikçi bulun ve doğrulayın. Tedarikçinin kendini nasıl tanıttığına değil, gümrük kayıtlarında hangi ülkelere ne kadar sevkiyat yaptığına bakın; firma kaydını ve belgelerini kontrol edin.
- Teklif ve numune alın. Teklifleri aynı teslim şekline çevirerek karşılaştırın; numuneyi teknik şartlarınızla kontrol edin.
- Kapıya teslim maliyeti hesaplayın. Mal bedeli, navlun, sigorta, vergiler, müşavirlik ve iç taşıma.
- Sözleşme ve ödeme. Teslim şeklini Incoterms 2020 ile, ödemeyi riskinizi karşılayan bir yöntemle yazın; proforma ile teyit alın.
- Üretim ve yükleme takibi. Üretim süresini ve yükleme tarihini takip edin; gerekiyorsa yükleme öncesi kontrol yaptırın.
- Belgeleri toplayın. Ticari fatura, çeki listesi, konşimento ya da taşıma belgesi, menşe belgesi ve gerekli izinler.
- Gümrük beyannamesi ve vergiler. Gümrük müşaviriniz ithalat beyannamesini verir; vergiler ödenir, denetimler tamamlanır.
- Teslim alın ve kontrol edin. Mal deponuza geldiğinde miktar ve kaliteyi kontrol edin; sorun varsa hemen yazılı bildirin.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca birim fiyata bakmak: Menşe ülkeye göre değişen vergiler ve navlun, ucuz teklifi pahalı yapabilir.
- Tedarikçiyi doğrulamamak: Yalnızca pazar yerindeki profile güvenmek dolandırıcılık riskini artırır.
- Belge şartlarını tedarikçiye bildirmemek: Menşe belgesi, etiket ya da sertifika eksikliği malı gümrükte bekletir.
İthalatı doğru tedarikçiyle başlatın
Tedarikçiyi gümrük kayıtlarıyla doğruluyor, fiyatı müzakere ediyor, kapıya teslim maliyeti ve mevzuatı siparişten önce kontrol ediyoruz.
Sık sorulanlar
İthalat için ithalatçı belgesi gerekir mi?
Türkiye’de genel bir “ithalatçı belgesi” şartı yoktur; vergi mükellefi bir işletme ithalat yapabilir. Ancak bazı ürünlerin ithalatı izne, kayda ya da ön denetime bağlıdır; bunlar ürünün GTİP’ine göre belirlenir.
TAREKS nedir?
Ticaret Bakanlığı’nın Risk Esaslı Ticari Kalite Denetim Sistemi’dir. Kapsamdaki ürünlerin ithalatında ürün güvenliği ve uygunluk denetimi bu sistem üzerinden yapılır; başvuru ithalat beyannamesinden önce gerekir. Ürününüzün kapsamda olup olmadığını gümrük müşavirinize sorun.
Numune ithalatında da vergi ödenir mi?
Numune ve küçük gönderilerde basitleştirilmiş usuller ve bazı muafiyetler vardır; ancak her numune vergiden muaf değildir. Ürün, değer ve gönderim yoluna göre değişir.
Tedarikçiye peşin ödeme güvenli mi?
Tanımadığınız bir tedarikçiye tamamen peşin ödeme en riskli yöntemdir. Avans + belge karşılığı ödeme, akreditif ya da yükleme öncesi kontrol gibi yöntemlerle riski bölün.
Kaynaklar
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu: mevzuat.gov.tr
- T.C. Ticaret Bakanlığı, İthalat Rejimi Kararı ve TAREKS: ticaret.gov.tr
Yazar
Alper Azakoğlu
30 yıldır organize sanayi bölgelerindeki üreticilere dış ticaret danışmanlığı ve dış ticaret müdürlüğü yapıyor. Bilgi Bankası’ndaki rehberleri sahadaki kendi vakalarından yazıyor.