Gümrük vergisi nasıl hesaplanır? Örnek hesapla
İthalatta ödenen gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, ÖTV ve KDV’nin nasıl hesaplandığı; CIF esaslı gümrük kıymeti ve adım adım örnek hesap.
Alper AzakoğluDış ticaret danışmanı
3 dakikalık okuma
Son güncelleme:
İthalatta hangi vergiler ödenir?
Türkiye’ye ithal edilen bir mal için ödenecek vergiler ürünün GTİP’ine, menşe ülkesine ve bazen miktarına göre değişir. Çoğu ithalatta şu kalemler hesaplanır:
- Gümrük vergisi (GV): Ürünün GTİP’ine ve menşeine göre İthalat Rejimi Kararı’nda belirlenen oran.
- İlave gümrük vergisi (İGV): Bazı ürünlerde, belirli menşelerden gelen eşyaya ek olarak uygulanan vergi.
- Ticaret politikası önlemleri: Anti-damping vergisi, telafi edici vergi ya da korunma önlemi gibi; yalnızca kapsamdaki ürün ve ülkelerde.
- Özel tüketim vergisi (ÖTV): Yalnızca ÖTV listelerindeki ürünlerde (ör. bazı taşıtlar, elektronik cihazlar, içecekler).
- Katma değer vergisi (KDV): Bütün vergiler eklendikten sonra bulunan matrah üzerinden.
Hesabın temeli: gümrük kıymeti
Vergiler “gümrük kıymeti” üzerinden hesaplanır. Gümrük kıymeti genellikle faturada yazan bedele, malın Türkiye gümrük bölgesine giriş yerine kadar olan navlun ve sigorta giderleri eklenerek bulunur. Bu yüzden ithalatta hesap CIF değerle yapılır; FOB alım yapmanız sonucu değiştirmez. Ayrıntılar: CIF nedir.
Adım adım örnek hesap
Aşağıdaki hesap yöntemi göstermek içindir. GV ve İGV oranları örnek oranlardır; ürününüzün gerçek oranları farklıdır. KDV için Ekim 2026 itibarıyla genel oran olan %20 kullanılmıştır; bazı ürünlerde indirimli oran uygulanır.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Mal bedeli (FOB, fatura) | — | 10.000 USD |
| Navlun (Türkiye’ye giriş yerine kadar) | — | + 800 USD |
| Sigorta | — | + 50 USD |
| Gümrük kıymeti (CIF) | 10.850 USD | |
| Gümrük vergisi (GV) | örnek oran %10 × CIF | 1.085 USD |
| İlave gümrük vergisi (İGV) | örnek oran %20 × CIF | 2.170 USD |
| KDV matrahı | CIF + GV + İGV (+ varsa diğer vergi ve giderler) | 14.105 USD |
| KDV | genel oran %20 × matrah | 2.821 USD |
| Ödenecek vergiler toplamı | GV + İGV + KDV | 6.076 USD |
Tutarlar beyanname tarihindeki kurla Türk lirasına çevrilir. Damga vergisi, gümrük müşaviri ücreti, liman ve antrepo masrafları gibi giderler bu hesaba dahil değildir.
Dikkat
Aynı ürün, farklı ülkeden geldiğinde çok farklı vergiye tabi olabilir. Tedarikçi seçerken yalnızca fiyatı değil, menşe ülkeye göre değişen GV, İGV ve varsa anti-damping vergisini de hesaba katın; ucuz görünen bir teklif kapınıza pahalıya gelebilir.
Oranları nereden bulursunuz?
- GTİP’i netleştirin. Bütün oranlar koda bağlıdır. Kodu bulmak için GTİP sorgulama aracımızı kullanın, kesin kararı müşavirinizle verin.
- Menşe ülkeyi belirleyin. Serbest ticaret anlaşması olan ülkelerden, uygun menşe belgesiyle gelen eşyada indirimli ya da sıfır oran uygulanabilir.
- Güncel listeleri kontrol edin. İthalat Rejimi Kararı ve ekleri, yürürlükteki anti-damping ve gözetim kararları Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanır.
- Müşavirinizle hesabı doğrulayın. Sipariş vermeden önce kapıya teslim maliyetini müşavirinizle birlikte çıkarın.
İthalatta maliyeti siparişten önce bilin
Tedarikçiyi gümrük kayıtlarıyla doğruluyor, vergiler dahil kapıya teslim maliyeti sipariş vermeden önce hesaplıyoruz.
Sık sorulanlar
Gümrük vergisi neden FOB değil CIF üzerinden hesaplanır?
Gümrük Kanunu’na göre gümrük kıymetine, ithal eşyasının Türkiye gümrük bölgesine giriş yerine kadar olan taşıma ve sigorta giderleri eklenir. Malı FOB ya da EXW alsanız bile navlun ve sigorta kıymete eklenerek vergi hesaplanır.
Ürünümün gümrük vergisi oranını nereden öğrenirim?
Oranlar her yıl yayımlanan İthalat Rejimi Kararı ve eklerindeki listelerde, GTİP’e ve menşe ülkeye göre yer alır. Ticaret Bakanlığı’nın elektronik sistemlerinde GTİP bazında güncel vergi bilgisi sorgulanabilir; kesin hesap için gümrük müşavirinize danışın.
AB’den ithalatta gümrük vergisi var mı?
Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinde, A.TR dolaşım belgesiyle gelen eşyada genellikle gümrük vergisi uygulanmaz. Tarım ürünlerinde ise ayrı kurallar ve tercihli menşe belgeleri geçerlidir. Ayrıntılar: menşe şahadetnamesi.
İthalatta ödenen KDV geri alınır mı?
İthalatta ödenen KDV, genel kurallar çerçevesinde indirim konusu yapılabilir. Uygulama firmanızın vergi durumuna göre değişir; mali müşavirinizle değerlendirin.
Kaynaklar
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu, gümrük kıymeti hükümleri: mevzuat.gov.tr
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, ithalatta matrah: mevzuat.gov.tr
- İthalat Rejimi Kararı ve ekleri, T.C. Ticaret Bakanlığı: ticaret.gov.tr
Yazar
Alper Azakoğlu
30 yıldır organize sanayi bölgelerindeki üreticilere dış ticaret danışmanlığı ve dış ticaret müdürlüğü yapıyor. Bilgi Bankası’ndaki rehberleri sahadaki kendi vakalarından yazıyor.