Navlun nedir?
Navlun (freight), malın bir yerden başka bir yere taşınması için taşıyıcıya ödenen ücrettir. Deniz, hava, kara ve demir yolu taşımacılığının hepsinde kullanılır. Dış ticarette navlun, teklif fiyatını doğrudan etkiler; teslim şekline göre ya satıcının ya da alıcının maliyetidir.
Navlun tek bir rakam değildir. Asıl taşıma ücretine yakıt, kur, liman ve belge gibi ek ücretler eklenir. Teklifleri karşılaştırırken toplam maliyete bakmak gerekir.
Deniz navlunu: FCL ve LCL
- FCL (Full Container Load, komple konteyner): Konteynerin tamamını kiralarsınız; navlun konteyner başına verilir (20’lik, 40’lık). Ölçüler için: konteyner ölçüleri.
- LCL (Less than Container Load, parsiyel): Yükünüz başka yüklerle aynı konteynere konur. Ücret “W/M” (weight or measurement) esasına göre hesaplanır: her 1 m³ ile her 1.000 kg karşılaştırılır, büyük olan ücretlendirilir.
Örnek LCL hesabı: 4 m³ hacminde ve 2.500 kg ağırlığında bir yük düşünelim. Hacim 4 birim, ağırlık 2,5 birim eder; büyük olan 4 birim ücretlendirilir. Birim fiyat 60 USD ise navlun 4 × 60 = 240 USD olur. Rakamlar örnektir.
Hava navlunu: hacimsel ağırlık
Hava taşımasında gerçek (brüt) ağırlık ile hacimsel ağırlık karşılaştırılır, büyük olan “ücretlendirilen ağırlık” (chargeable weight) olur. Havayolu kargoda yaygın formül: uzunluk × genişlik × yükseklik (cm) ÷ 6.000. Ekspres kurye firmaları çoğu zaman 5.000 bölenini kullanır; teklif alırken sorun.
Örnek: 120 × 80 × 100 cm ölçüsünde, 90 kg gelen bir koli: 960.000 ÷ 6.000 = 160 kg hacimsel ağırlık. Ücretlendirilen ağırlık 160 kg’dır. Kilogram fiyatı 3 USD ise navlun 480 USD olur. Rakamlar örnektir.
Kara navlunu: komple ve parsiyel
Kara yolunda komple tır (FTL) sefer başına fiyatlanır. Parsiyel yüklerde (LTL) ise kullanılan alan ve ağırlık birlikte değerlendirilir; Avrupa’da yaygın birim, dorsede kaplanan uzunluğu gösteren yükleme metresidir (LDM). Standart bir tır dorsesi yaklaşık 13,6 metredir. İstif edilemeyen yükler daha fazla LDM kaplayacağı için daha pahalıya taşınır.
Navluna eklenen ücretler
| Kalem | Anlamı |
|---|---|
| BAF (Bunker Adjustment Factor) | Yakıt fiyatına göre değişen ek ücret |
| CAF (Currency Adjustment Factor) | Kur farkına göre uygulanan ek ücret |
| THC (Terminal Handling Charge) | Yükleme ve boşaltma limanında terminal elleçleme ücreti |
| ISPS | Liman güvenliği ek ücreti |
| Peak season / sezon ek ücreti | Yoğun dönemlerde eklenen ücret |
| Konşimento ve belge ücreti | Taşıma belgesinin düzenlenmesi |
| Demuraj ve detention | Konteynerin limanda ya da müşteride ücretsiz süreyi aşması hâlinde günlük ücret |
Dikkat
Bir teklifin ucuz görünmesi, ek ücretlerin hariç tutulmasından kaynaklanabilir. İki teklifi karşılaştırırken aynı kalemleri aynı tabloya yazın; varış limanı masraflarının kimde olduğunu teslim şekliyle birlikte kontrol edin.
Navlun tekliflerini karşılaştırma
- Aynı bilgiyle teklif isteyin. Yükleme ve varış yeri, ürün, GTİP, kap adedi, ağırlık, hacim, istiflenebilirlik ve hazır olma tarihi.
- Dahil ve hariç kalemleri yazılı isteyin. Özellikle THC, belge ücreti ve varış masrafları.
- Transit süreyi ve aktarmayı sorun. Ucuz teklif daha uzun ya da aktarmalı bir rota olabilir.
- Ücretsiz süreleri kontrol edin. Konteynerin limanda ve müşteride kaç gün ücretsiz kalacağı demuraj riskini belirler.
Sevkiyatı baştan sona planlayalım
Teslim şeklini, navlun tekliflerini ve sevkiyat takvimini nakliyeciniz ve gümrük müşavirinizle birlikte koordine ediyoruz.
Sık sorulanlar
Navlunu kim öder?
Teslim şekline bağlıdır. EXW, FCA, FAS ve FOB’da ana taşıma navlununu alıcı; CPT, CIP, CFR, CIF ve D grubu kurallarda satıcı öder. Ayrıntılar: Incoterms 2020.
“All in” navlun ne demek?
Taşıyıcının ya da forwarder’ın navlunla birlikte ek ücretlerin bir kısmını tek fiyatta topladığı tekliftir. Hangi kalemlerin dahil, hangilerinin hariç olduğunu yazılı olarak isteyin; özellikle varış limanı masrafları çoğu zaman hariçtir.
Navlun teklifi ne kadar geçerlidir?
Deniz navlunları piyasaya göre sık değişir; teklifler genellikle kısa süreli verilir. Alıcıya fiyat verirken navlun teklifinin geçerlilik tarihini kendi teklifinizin geçerliliğiyle uyumlu tutun.
Hava kargoda neden gerçek ağırlıktan fazla ödüyorum?
Hava taşımasında hafif ama hacimli yükler için hacimsel ağırlık hesaplanır ve büyük olan ücretlendirilir. Ambalajı küçültmek doğrudan navlunu düşürür.
Kaynaklar
- Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), kargo ücretlendirme kuralları: iata.org
- Milletlerarası Ticaret Odası (ICC), Incoterms® 2020: iccwbo.org
Yazar
Alper Azakoğlu
30 yıldır organize sanayi bölgelerindeki üreticilere dış ticaret danışmanlığı ve dış ticaret müdürlüğü yapıyor. Bilgi Bankası’ndaki rehberleri sahadaki kendi vakalarından yazıyor.