Ordino nedir? Nasıl alınır, masrafları ve süreci

Ordino nedir?

Ordino (teslim emri, delivery order), denizyoluyla gelen ithalat yükünün varış limanında hangi firmaya teslim edileceğini gösteren talimattır. Taşıyıcının Türkiye’deki temsilcisi olan hat acentesi ya da yükü taşıtan forwarder düzenler. Liman ya da geçici depolama yeri işletmesi, konteyneri ancak bu talimata göre alıcıya veya temsilcisine verir.

Resmî yazışmalarda “yük teslim talimat formu” adıyla da geçer. İthalatçı için pratik anlamı şudur: navlun ve yerel masraflar ödenmeden, orijinal konşimento ya da onun yerine geçen serbest bırakma talimatı acenteye ulaşmadan ordino çıkmaz; ordino çıkmadan da yük terminalden alınamaz.

Ordinoyu kim düzenler?

Konşimentoyu kim düzenlediyse ordinoyu da onun varış ülkesindeki temsilcisi verir.

• Hat acentesi: Konteyner hattının düzenlediği master konşimentoyla gelen yükte ordinoyu hattın Türkiye’deki acentesi verir.
• Forwarder (taşıma işleri organizatörü): Forwarder’ın house konşimento düzenlediği işlerde, özellikle parsiyel (LCL) yüklerde, ordinoyu forwarder ya da Türkiye’deki temsilcisi verir.
• Varış ihbarı: Gemi gelmeden önce acente ya da forwarder, konşimentodaki “notify party” (ihbar edilecek taraf) adresine varış ihbarı (arrival notice) gönderir. Ödenecek kalemler çoğu zaman bu ihbarda yer alır.

Türkiye’de elektronik ordino (e-ordino)

Birçok hat acentesi özel limanlarda ordinoyu elektronik imzalı belge olarak düzenliyor ve doğrudan terminale ve alıcının kurumsal e-posta adresine gönderiyor. Başvuru da e-postayla yapılıyor; orijinal konşimentoyla çalışılıyorsa orijinal yine elden ya da kargoyla acenteye ulaştırılıyor. Bu, hatların ve terminallerin kendi uygulamasıdır; bazı limanlarda kâğıt ordino istenmeye devam edebilir. Yükünüzün geleceği limanda nasıl işlediğini acenteye önceden sorun.

Ordino almak için ne gerekir?

Belge listesi hattan hatta değişir. Büyük hatların Türkiye ithalat kılavuzlarında istenenler genellikle şunlardır:

• Konşimento ya da serbest bırakma: Orijinal konşimentoyla çalışılıyorsa kaşeli ve imzalı ciro taşıyan orijinal. Telex release yapılmışsa ya da yük deniz yolu senediyle (sea waybill) geldiyse orijinal aranmaz; acente imzalı kopya ve kendi sistemindeki serbest bırakma kaydıyla işlem yapar.
• Yetki belgeleri: İmza sirküleri, ordinoyu alacak kişinin vekâletnamesi ya da yetki belgesi ve kimlik fotokopisi.
• Ödeme dekontları: Navlun alıcı ödemeliyse navlunun ve yerel masrafların ödendiğini gösteren dekont.
• Depozito: Bazı hatlar konteyner için nakit depozito ya da depozito taahhüdü ister; ilk kez çalışılan firmadan çek veya taahhüt kabul edilmeyebilir.
• Eski borçlar ve demuraj: Önceki sevkiyatlardan kalan borçlar ve ordino tarihine kadar oluşan demuraj ödenmeden ordino verilmeyebilir.

Ordino ücreti ve yerel masraflar

Ordino ücretini ve diğer yerel masrafları hat acentesi ya da forwarder kendi tarifesine göre belirler; tutar hatta, limana, konteyner tipine ve döneme göre değişir. Aşağıdaki kalemler varış ihbarında en sık görülenlerdir:

Kalem	Kim faturalar?	Açıklama
Navlun (alıcı ödemeli ise)	Hat acentesi ya da forwarder	Navlun varışta ödenecekse (freight collect) ordinodan önce ödenir.
Varış terminal elleçleme ücreti (THC)	Hat acentesi ya da forwarder	Konteynerin varış terminalinde gemiden indirilmesi ve elleçlenmesi.
Ordino (teslim belgesi) ücreti	Hat acentesi ya da forwarder	Teslim talimatının düzenlenmesi karşılığında alınır.
Konteyner depozitosu	Hat acentesi	Boş konteyner hattın gösterdiği depoya iade edilince geri verilir.
Demuraj ve detention	Hat acentesi	Serbest süre aşılırsa konteyner başına günlük ücret işler.
Ardiye	Liman ya da terminal işletmesi	Yükün terminalde depolanma ücreti; liman doğrudan alıcıya faturalar.
Düzeltme ücretleri	Hat acentesi ya da forwarder	Konşimentoda ya da ödeyen firma bilgisinde değişiklik istenirse.

FOB ya da EXW alımlarda bu kalemlerin tamamı size kalır. CIF ve CFR alımlarda da varış limanındaki masrafların kime ait olduğunu sözleşmede açıkça yazın. Tutarları teklif aşamasında yazılı isteyin ve gümrük vergisi hesaplama sonucunuzla birlikte kapıya teslim maliyetine ekleyin.

Adım adım: varış ihbarından çekime

1. Varış ihbarı. Acente ya da forwarder geminin tahmini varışını ve ödenecek kalemleri bildirir. Belgelerin tam olup olmadığını bu aşamada kontrol edin.
2. Belgeler ve ödemeler. Orijinal konşimento ya da serbest bırakma teyidi, yetki belgeleri ve ödeme dekontları acenteye iletilir.
3. Ordino. Acente ordinoyu düzenler; e-ordinoda belge doğrudan terminale ve size e-postayla gider.
4. Gümrük beyannamesi. Gümrük müşaviriniz serbest dolaşıma giriş beyannamesini verir; vergiler ödenir, gerekiyorsa muayene yapılır. Sürecin tamamı için: ithalat nasıl yapılır.
5. Çekim ve boş iade. Gümrük işlemleri biten konteyner ordinoyla terminalden alınır; boşaltılan konteyner hattın gösterdiği depoya iade edilir.

Ordino bir gümrük belgesi değildir. Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü 28 Nisan 2021 tarihli yazısında ordinonun gümrük mevzuatında yer almadığını ve gümrük işlemlerinin hiçbir aşamasında gümrük müdürlüklerince aranmayacağını bildirmiştir. Yani beyanname ordinoyu beklemeden hazırlanabilir; yükün terminalden fiziksel olarak çıkması için ise terminal işletmesi ordinoyu ister.

Ordino ile konşimento farkı

	Konşimento	Ordino
Ne zaman düzenlenir?	Yükleme limanında, mal taşıyıcıya teslim edilince ya da gemiye yüklenince	Varış limanında, yük teslim edilmeden önce
Kim düzenler?	Taşıyıcı, acentesi ya da forwarder	Taşıyıcının ya da forwarder’ın varış ülkesindeki temsilcisi
Ne işe yarar?	Makbuz, taşıma sözleşmesinin kanıtı ve mal üzerinde hak sağlayan belge	Terminale yükün hangi firmaya teslim edileceğini bildiren talimat
Devir	Emre yazılıysa ciroyla devredilir	Belirli bir firma adına düzenlenir
Gümrükteki yeri	Gümrük işlemlerinde taşıma belgesi olarak kullanılır	Gümrükte aranmaz; terminal işletmesi teslimde ister

Gecikmenin maliyeti: demuraj, ardiye ve tasfiye

Ordinoyu geciktiren her gün maliyet demektir. Hatlar konteyner için belli bir serbest süre tanır; süre dolunca konteyner başına günlük demuraj işler. Konteyner limandan çıktıktan sonra boş iadesi gecikirse detention ücreti doğar; bazı hatlar ikisini tek kalemde hesaplar. Terminalde bekleyen yük için liman ayrıca ardiye faturalar.

Gecikmenin yasal bir sınırı da vardır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre denizyoluyla gelen eşyaya, özet beyanın verildiği tarihten itibaren 45 gün içinde gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenmelidir; diğer yollarla gelen eşyada süre 20 gündür. Bu süre içinde işlemlerine başlanmayan eşya Kanun’a göre tasfiye edilir. Satışı ya da gümrüklemesi bekleyecek yükü antrepoya almak bu riski ortadan kaldırır.

Sık sorulanlar