Irak’a ihracat: belgeler, gümrük kapıları ve alıcı bulma

Irak’a ihracat nasıl yapılır?

Irak’a ihracat, Türkiye’den Irak’a mal satıp göndermektir ve ağırlıkla kara yoluyla yapılır. Temel adımlar şunlardır: ürünün Irak tarifesindeki yerini ve vergisini bulmak, ürün sevk öncesi incelemeye tabiyse uygunluk belgesi almak, menşe şahadetnamesi ve fatura tasdikini planlamak, ödemeyi peşin ya da güvenceli yöntemle almak ve güvenilir yerel alıcıyla çalışmak.

Irak, Türkiye’nin en büyük pazarlarından biridir. TÜİK’in 30 Ocak 2026’da açıkladığı verilere göre 2025’te Irak’a ihracat 12,38 milyar dolar oldu ve Irak, Türkiye’nin en çok ihracat yaptığı ilk beş ülke arasında yer aldı. Ege İhracatçı Birlikleri’nin Eylül 2026 bilgi notuna göre ihracat 2023’te 12,8, 2024’te 13,0 milyar dolardı ve Türkiye 2025’te Irak’ın ithalatında ikinci sıradaki tedarikçiydi.

Irak’ın tarım ve sanayi üretimi zayıf olduğundan temel ihtiyaç maddelerinde ithalat süreklidir. Ticaret Bakanlığı’na göre Türk mallarının kalite algısı İran ve Çin gibi rakiplere göre yüksektir. Talep ise petrol gelirine bağlıdır: petrol fiyatı düştüğünde özellikle kamunun aldığı inşaat malzemeleri ve pahalı ürünlerde talep azalır.

Ticaret anlaşması ve gümrük tarifesi

Türkiye ile Irak arasında serbest ticaret anlaşması yoktur ve Irak Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) üyesi değildir. Ticaret Bakanlığı, Irak’ın ithalat yasaklarını ve vergi artışlarını yaygın olarak kullandığını belirtiyor; bu yüzden fiyat teklifinizi güncel tarifeye göre verin.

• 2023–2025 dönemi: 2023’te alınan Bakanlar Kurulu kararıyla (2023/23672) konteyner başına maktu vergi, bazı ürünlerde nispi oran ve konteynersiz ürünler için %6,5 oranından oluşan karma bir düzen uygulanıyordu.
• 1 Ocak 2026’dan itibaren: Irak Merkezi Hükümeti, 2025 tarihli 957 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yeni gümrük tarife cetveline geçti. Cetvelde %5, %10, %15 ve %30 olmak üzere dört oran var; Bakanlık bunun önceki oranlara göre ciddi artış anlamına geldiğini belirtiyor.
• Referans kıymet: Vergi fatura değerinden değil, tarifede her ürün için belirlenen referans birim kıymetten hesaplanır: miktar × referans kıymet × (vergi oranı + varsa ilave gümrük vergisi). Referans kıymet artırıldığında oran değişmese de ödenen vergi artar.
• İlave gümrük vergisi: Yerli üretimi korumak için bazı ürünlere ek vergi uygulanır.
• Sınıflandırma: Irak tarifesindeki 8 haneli kodlar Türk tarifesiyle birebir örtüşmez; ürününüz Irak’ta başka bir pozisyona girebilir. Önce kendi GTİP’inizi kesinleştirin, sonra alıcınızdan Irak’taki karşılığını teyit edin.

Irak ihracat belgeleri ve uygunluk şartları

Her sevkiyatta ticari fatura, çeki listesi, taşıma belgesi ve menşe şahadetnamesi hazırlanır. Irak’ta ürün standartlarını Planlama Bakanlığı’na bağlı Merkezi Standardizasyon ve Kalite Kontrol Kurumu (COSQC) belirler; ithal edilen ürünlerin COSQC standartlarına uyması zorunludur ve uymayan ürünün girişi engellenebilir.

Sevk öncesi inceleme ve uygunluk belgesi

COSQC’nin sevk öncesi inceleme programında gıda maddeleri, kimyasallar, mühendislik ürünleri, tekstil ve inşaat malzemeleri gruplarındaki birçok ürün için ihracattan önce uygunluk belgesi (certificate of conformity) alınması zorunludur. Bu incelemeyi COSQC’nin yetkilendirdiği gözetim şirketleri yapar; güncel listeyi COSQC’nin resmî sitesinden kontrol edin. İncelemeye tabi ürünlerde her sevkiyattan önce belge gerekebilir; ücreti ve süreyi teklifinize ekleyin.

Menşe şahadetnamesi ve fatura tasdiki

Ticaret Bakanlığı’nın 2026 notuna göre menşe şahadetnamesi ve faturalar tasdik edilmemişse gümrükte 500.000 dinar güvence alınıyor; belgeler üç ay içinde tasdik edilmezse güvence iade edilmiyor. Tasdikin nerede ve nasıl yapılacağını sevkiyattan önce alıcınız ve gümrük müşavirinizle netleştirin. Menşe belgesinin ne olduğu ve nereden alındığı için: menşe şahadetnamesi nedir.

Etiket ve raf ömrü

Etiketler Arapça ya da Arapça ve İngilizce olmak zorundadır. Gıdada ürün adı, içindekiler, net ve brüt ağırlık, üretici ya da ithalatçının adı ve adresi, menşe ülke, parti numarası, üretim ve son kullanma tarihi bulunmalıdır. Raf ömrü bir yıldan uzun ürünlerde ömrünün yarısı, bir yıl ve daha kısa ürünlerde üçte biri geçmişse ürün ülkeye alınmaz.

Kuzey Irak (IKBY) ile federal Irak farkları

Irak federal bir devlettir: Erbil, Duhok, Süleymaniye ve Halepçe’de Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) kendi idaresini yürütür, diğer illerde Irak Merkezi Hükümeti doğrudan yetkilidir. Kuzey Irak’a ihracat ile Bağdat ya da Basra’ya ihracat arasında uygulamada farklar vardır:

Konu	Federal Irak	IKBY (Kuzey Irak)
Gümrük vergisi	1 Ocak 2026’dan beri yeni tarife cetveli: %5, %10, %15 ve %30	Bazı ürünlerde farklı tarife, yasak ya da korunma önlemi uygulanabilir; İbrahim Halil kapısında vergi diğer kapılardan farklı olabilir
Standart ve uygunluk	COSQC; sevk öncesi incelemeyi yetkili gözetim şirketleri yapar	IKBY Standardizasyon ve Kalite Kontrol İdaresi (KSQCA); sınır kapılarında ve Erbil Havalimanı’nda New Standard Company (NSC) denetler
Sevk öncesi incelemeye tabi gruplar	Gıda, kimyasallar, mühendislik ürünleri, tekstil, inşaat malzemeleri	Giyim ve deri eşya, araç yedek parça ve lastik, demir-çelik levha; diğerlerini NSC denetler
Marka tescili	Bağdat’taki tescil bütün ülkeyi kapsar	IKBY 2011’den beri kendi sicilini tutar; Bağdat bu tescili tanımaz
İş seyahati	Irak vizesi gerekir (yaş ve pasaport türüne göre muafiyetler var)	Kapıda verilen 30 günlük giriş izni yalnızca Erbil, Duhok, Süleymaniye ve Halepçe’de geçerlidir

Taşıma ve gümrük kapıları

Ticaret Bakanlığı’na göre Türk ürünlerinin %80’inden fazlası Irak’a kara yoluyla gider. Kara yolu sevkiyatlarında başlıca geçiş noktası Habur (Türkiye) – İbrahim Halil (IKBY) kapısıdır; IKBY tarafındaki uygunluk denetimi de bu kapıda yapılır.

• Kuzey Irak’ta aktarma: Türk tırları yıllarca merkezi hükümetin kontrolündeki bölgelere giremedi; yükler Kuzey Irak’ta (Zaho, Duhok, Erbil) Irak plakalı tırlara aktarıldı. Irak’ta TIR Sözleşmesi 1 Nisan 2025’te yürürlüğe girdi ve Nisan 2025’ten beri IKBY üzerinden gelen eşyanın aynı araçla, mühürlü olarak en yakın federal gümrüğe ulaştırılması isteniyor; uygulama henüz oturmadı. Güzergâhı ve aktarma gerekip gerekmediğini nakliyecinizle teyit edin; aktarma maliyeti, teslim süresini ve hasar riskini artırır.
• Depo ile çalışma: Bazı Türk firmaları IKBY’de kurdukları depolar üzerinden Irak’a dağıtım yapıyor; birçoğu ise Kuzey Iraklı tüccarlarla çalışıyor.
• Teslim şekli: Riskin ve masrafın hangi noktada alıcıya geçtiğini Incoterms 2020 kurallarıyla, teslim yerini açıkça yazarak belirleyin.

Kalkınma Yolu Projesi, Basra’dan Türkiye sınırına uzanması planlanan bir kara ve demir yolu koridorudur. Proje tamamlanana kadar sevkiyatınızı mevcut kara yolu kapılarına göre planlayın ve projenin durumunu resmî açıklamalardan izleyin.

Ödeme alışkanlıkları ve riskler

Ticaret Bakanlığı’na göre Irak’ta ticari hayat nakit ödeme üzerine kuruludur; banka finansmanına erişim büyük şirketler dışında kısıtlıdır ve kredi kartı ile elektronik ödeme yaygın değildir. Tahsilatı planlarken şu kuralları bilin:

• Merkez Bankası onayı: Irak Merkez Bankası yurt dışına döviz çıkışını sıkı denetler. Irak’taki banka, ithalatçının dış ticaret belgelerini aldıktan ve Merkez Bankası’nın onayını aldıktan sonra transfer yapabilir.
• Dolar kısıtları: Merkez Bankası denetimleri sonucunda bazı Irak bankalarının ABD doları işlemleri yasaklandı. Ziraat Bankası, İş Bankası ve Albaraka Türk’ün Bağdat ve Erbil’de şubesi var; ancak Türk bankalarının şubeleri üzerinden şu an yalnızca avro gönderilebiliyor.
• Döviz büroları: Iraklı alıcılar çoğu zaman kuyumcu ve döviz büroları üzerinden para gönderir; Bakanlık bu riskler nedeniyle peşin çalışmayı öneriyor.
• Akreditif ve sigorta: Büyük tutarlı işlerde akreditif ve teyit seçeneğini bankanıza sorun. Vadeli satış yapacaksanız Türk Eximbank’ın ihracat kredi sigortasında Irak için geçerli teminat koşullarını önceden öğrenin.

Irak’ta alıcı nasıl bulunur?

Ticaret Bakanlığı, Irak’ta güvenilir bir firma veri tabanı bulunmadığını ve iş ortağını dikkatle araştırmak gerektiğini vurguluyor. Alıcı ararken şu kanalları birlikte kullanın:

1. Kayıtları doğru yorumlayın. Gümrük ve konşimento kayıtları ürününüzü kimin ithal ettiğini gösterir. Ancak konşimento deniz taşımacılığının belgesidir; Türkiye’den kara yoluyla giden sevkiyatlar bu kayıtlarda büyük ölçüde görünmez. Kayıtlar, diğer ülkelerden deniz yoluyla alım yapan ithalatçıları gösterebilir; bu firmalar rakiplerinizin alıcısıdır ve iyi bir başlangıç listesidir.
2. Fuarlara randevuyla gidin. Bakanlık, Bağdat ve Erbil’deki uluslararası ve sektörel fuarları önemli bir tanıtım aracı olarak görüyor. Aşağıdaki tabloya bakın.
3. Distribütör ya da acente seçin. En yaygın dağıtım kanalları toptancılar, perakendeciler, ticari acenteler ve distribütörlerdir. Ticari acentelik lisansını yalnızca Irak vatandaşları alabilir ve acentelik sözleşmesinin tescili zorunludur.
4. Yerinde ziyaret edin. Iraklı alıcılar ürünü görmek ister; Bağdat, Musul, Basra ve Erbil’de showroom ya da temsilcilik avantaj sağlar. Yazışmaları mümkünse Arapça yapın; kurumsal e-posta yaygın olmadığından WhatsApp ile iletişim daha etkilidir.
5. Ticaret müşavirliklerine danışın. Türkiye’nin Bağdat’ta ticaret müşavirliği, Basra, Erbil ve Musul’da ticaret ataşeliği vardır. Firma araştırması ve ihale duyuruları için bu birimlerden destek alın.

Fuar	Şehir	Sektör	2026 baskısı
Iraq International Energy Exhibition	Bağdat	Enerji	10–12 Ocak 2026
Erbil Build Expo	Erbil	Yapı ve inşaat	27–30 Ağustos 2026
Construct Iraq	Erbil	Yapı ve inşaat	22–25 Eylül 2026
Health Expo Iraq	Bağdat	Sağlık ve medikal	28–31 Ekim 2026
Agro Pack Iraq (Food Iraq ve Iraq Plast dahil)	Erbil	Gıda ve gıda teknolojileri	23–26 Kasım 2026
Beauty Erbil Expo	Erbil	Kozmetik ve hijyen ürünleri	5–7 Aralık 2026

Genel yöntemler için: yurt dışında müşteri nasıl bulunur. Sektöre göre: gıda ithalatçı firmaları, inşaat malzemesi ithalatçı firmaları ve kozmetik ithalatçı firmaları.

Sık yapılan hatalar

• Erbil’i bütün Irak sanmak: IKBY’de geçen belge, vergi ve marka tescili federal bölgede geçmeyebilir.
• Fiyatı eski tarifeyle vermek: 1 Ocak 2026’dan beri yeni oranlar ve referans kıymetler geçerli; teklifi güncel vergiyle hesaplayın.
• Uygunluk belgesini sevkiyattan sonra düşünmek: İncelemeye tabi üründe belge yoksa mal kapıda bekler.
• Raf ömrünü hesaba katmamak: Ömrünün yarısını ya da üçte birini geçmiş gıda ülkeye alınmaz; uzun yolu ve Erbil’deki aktarmayı hesaba katın.
• IKBY giriş iziyle Bağdat’a gitmek: Kapıda verilen 30 günlük izin federal illerde geçerli değildir; Bağdat ya da Basra’ya gidecekseniz Irak vizesini önceden alın ve güncel kuralları Dışişleri Bakanlığı’ndan kontrol edin.
• Tanımadığı alıcıya vadeli mal göndermek: Nakit ağırlıklı ve transferi denetimli bir pazarda ilk işlerde peşin ya da güvenceli ödeme şarttır.

Sık sorulanlar