SWIFT nedir? SWIFT kodu, MT103 ve dekont okuma

SWIFT nedir?

SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication), bankaların ve finans kuruluşlarının birbirine ödeme talimatı ve diğer finansal mesajları güvenli biçimde gönderdiği küresel ağdır. 1973’te kurulan, merkezi Belçika’da olan ve üyelerine ait bir kooperatiftir. SWIFT parayı kendisi taşımaz ve hesap tutmaz; bankalar arasındaki mesajı iletir.

Kurumun kendi verilerine göre ağ, 200’den fazla ülke ve bölgede 11.500’ü aşkın kurumu birbirine bağlıyor. Kurum bugün adını “Swift” olarak yazıyor. Yurt dışına döviz transferinde gönderen banka, lehdarın bankasına doğrudan ya da aracı bankalar üzerinden bu ağla talimat gönderir; para bankaların birbirindeki hesapları üzerinden el değiştirir. Günlük dilde buna “SWIFT ile para gönderme” denir.

SWIFT kodu (BIC) nedir, nasıl okunur?

SWIFT kodu, resmî adıyla BIC (Business Identifier Code), bir bankayı ya da finans kuruluşunu tanımlayan uluslararası koddur ve ISO 9362 standardına dayanır. Kodu Swift, ISO kayıt kuruluşu sıfatıyla verir. Kod 8 ya da 11 karakterdir: ilk 8 karakter kurumu tanımlar, isteğe bağlı son 3 karakter şubeyi ya da birimi gösterir.

Karakter	Bölüm	Ne gösterir?
1–4	Kurum kodu	Bankanın ya da kurumun kısaltması; harf ve rakamdan oluşabilir.
5–6	Ülke kodu	ISO 3166’ya göre iki harfli ülke kodu; Türkiye için TR.
7–8	Lokasyon kodu (business party suffix)	Kurumu tamamlayan iki karakter; harf ve rakamdan oluşabilir.
9–11	Şube kodu (isteğe bağlı)	Aynı kurumun belirli bir şubesini, bölümünü ya da birimini gösterir.

Müşterinize banka bilgisi verirken bankanızın bildirdiği kodu eksiksiz yazın. Bankanız 8 karakterlik kod veriyorsa onu kullanın; şube kodunu kendiniz eklemeyin.

SWIFT kodu ile IBAN farkı

SWIFT kodu bankayı, IBAN (International Bank Account Number) ise o bankadaki hesabı tanımlar. IBAN, hesap numaraları için uluslararası bir standarttır ve ülke koduyla başlar; Türkiye’deki IBAN’lar TR ile başlar. Yurt dışından ödeme alırken ikisi birlikte gerekir: bankanızın SWIFT kodu ve sizin IBAN’ınız. IBAN kullanılmayan ülkelerde hesap numarası ve o ülkenin banka kodu istenir.

MT103 ve ISO 20022’ye geçiş

Uzun yıllar boyunca müşteri adına yapılan uluslararası havaleler MT103 adlı SWIFT mesajıyla gönderildi; bu yüzden SWIFT dekontuna çoğu zaman “MT103” denir. Swift, sınır ötesi ödemelerde daha zengin ve yapılandırılmış veri taşıyan ISO 20022 standardına geçti. Eski (MT) ve yeni biçimlerin birlikte kullanıldığı dönem 22 Kasım 2025’te sona erdi; o tarihten bu yana bankalar arası sınır ötesi ödeme talimatları ISO 20022 biçiminde gönderiliyor. MT103’ün karşılığı pacs.008 mesajıdır.

Geçişi tamamlayamayan bankalar için Swift, MT mesajlarını ISO 20022’ye çeviren geçici ve ücretli bir yedek hizmet sunuyor; ücretler Ocak 2026’da başladı. Sıradaki adım, adres bilgisinin tek satır serbest metinle yazıldığı yapılandırılmamış biçimin Kasım 2026’da kullanımdan kalkmasıdır. Bu yüzden bankanız sizden ya da müşterinizden şehir ve ülke bilgisini ayrı alanlarda isteyebilir.

SWIFT dekontu nasıl okunur?

Müşteriniz ödemeyi yaptığını göstermek için SWIFT dekontu gönderir. Dekont eski MT103 düzeninde alan numaralarıyla ya da ISO 20022 alan adlarıyla hazırlanmış olabilir; temel bilgiler aynıdır. En çok bakılan alanlar:

MT103 alanı	Anlamı	Neye bakılır?
20	Gönderen bankanın referansı	Ödemeyi bankanıza sorarken kullanılır.
32A	Valör tarihi, para birimi ve tutar	Proforma ya da faturadaki tutar ve para birimiyle aynı mı?
50K	Ödemeyi yapan müşteri (amir)	Müşterinizin unvanı mı? Başka bir firma ödüyorsa nedenini sorun.
56A / 57A	Aracı banka / lehdarın hesabının bulunduğu banka	Paranın hangi muhabir banka üzerinden geldiğini gösterir.
59	Lehdar (parayı alacak taraf)	Unvanınız ve IBAN’ınız doğru yazılmış mı?
70	Ödeme açıklaması	Fatura ya da proforma numarası yazılmış mı?
71A	Masraf seçeneği: OUR, SHA ya da BEN	Banka masraflarını kimin üstlendiğini gösterir.
121 (UETR)	Ödemenin benzersiz takip numarası	Swift gpi ile takipte kullanılır.

Dekont, gönderen bankanın talimatı yola çıkardığını gösterir; paranın hesabınıza geçtiğini göstermez. Sevkiyat ya da üretim kararını, paranın hesabınıza geçtiğini kendi bankanızdan teyit ettikten sonra verin.

Masraf seçenekleri: OUR, SHA, BEN

Kod	Kim öder?	Lehdara ne ulaşır?
OUR	Bütün banka masraflarını gönderen öder.	Kural olarak tutarın tamamı.
SHA	Gönderen kendi bankasının masrafını, lehdar diğer bankaların masraflarını öder.	Aracı ve lehdar bankası kesintileri düşülmüş tutar.
BEN	Bütün banka masraflarını lehdar öder.	Gönderen bankanın masrafı dahil bütün kesintiler düşülmüş tutar.

Gönderen bankayla lehdarın bankası arasında doğrudan hesap ilişkisi yoksa para bir ya da birkaç muhabir (aracı) bankadan geçer. SHA ve BEN seçeneklerinde her aracı banka kendi masrafını tutardan düşebilir ve faturanızın tamamını tahsil edemezsiniz. Swift’e göre ödemelerin %86’sı doğrudan ya da tek bir aracı banka üzerinden gidiyor; yine de kesinti riskini sözleşmeyle yönetmek gerekir. Proforma fatura ve sözleşmeye “bütün banka masrafları alıcıya aittir (OUR)” şartını yazın.

Swift gpi ile ödeme takibi ve transfer süresi

Swift gpi, sınır ötesi ödemeyi gönderildiği andan lehdarın hesabına geçtiği ana kadar uçtan uca izlemeyi sağlayan hizmettir. Her ödemeye UETR (Unique End-to-end Transaction Reference) adlı benzersiz bir takip numarası verilir; zincirdeki bankalar durum bilgisini bu numarayla Swift’in takip sistemine (gpi Tracker) iletir. Böylece ödemenin hangi bankada beklediği, hangi aşamada ne kadar kesinti yapıldığı ve lehdara ulaşıp ulaşmadığı görülebilir.

Swift’in açıkladığı verilere göre gpi ödemelerinin yaklaşık %60’ı 30 dakika içinde, neredeyse tamamı 24 saat içinde lehdarın hesabına geçiyor. Gecikmenin olağan nedenleri hafta sonu ve tatiller, bankaların gün içi işlem saatleri, uyum kontrolleri ve eksik ya da hatalı lehdar bilgisidir. Hatalı gönderilen bir ödeme için gpi’nin durdurma ve geri çağırma (stop and recall) imkânı vardır; bunun için gönderen bankanın hızlı davranması gerekir.

Ödeme şekilleri ve güvenli tahsilat

SWIFT bir ödeme şekli değil, ödemenin yoludur. İhracat sürecinde peşin ödeme, mal mukabili, vesaik mukabili ya da akreditif seçilse de para sonunda bankalar arasında SWIFT ağıyla gönderilir. Riski belirleyen, sözleşmede seçtiğiniz ödeme şeklidir.

• Peşin ve kısmi peşin: Sevkiyattan önce gelen ödeme ihracatçı için en düşük risklidir; yine de para hesabınıza geçmeden üretime ya da sevkiyata başlamayın.
• Mal mukabili: Mal ve belgeler müşteriye gittikten sonra ödeme beklenir; tahsilat riski tamamen sizdedir.
• Vesaik mukabili (ödeme karşılığı) ve akreditif: Belgeler banka üzerinden gider; ödeme yapılmadan ya da akreditif şartları karşılanmadan mal üzerindeki kontrolü bırakmamış olursunuz. Kabul kredilide ise belgeler poliçenin kabulüyle teslim edilir; vade riskini taşırsınız. Ayrıntılar: akreditif nedir.
• İthalatta: Ödeme şekli ve vadesi KKDF yükümlülüğünü etkileyebilir; ödeme planından önce KKDF nedir yazısına bakın.

Sık sorulanlar