Antrepo nedir? Antrepo rejimi, türleri ve serbest bölge farkı
Antrepo rejiminin tanımı, A’dan F’ye antrepo türleri, antrepoda yapılabilen elleçleme işlemleri, süre, vergilerin ödenme zamanı ve serbest bölge ile geçici depolama farkı.
Alper AzakoğluDış ticaret danışmanı
6 dakikalık okuma
Son güncelleme:
Antrepo nedir?
Antrepo, serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergileri ödenmeden ve ticaret politikası önlemleri uygulanmadan, gümrük gözetimi altında depolandığı yerdir. Bu düzene antrepo rejimi denir ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 93–107. maddelerinde düzenlenir. Eşya antrepoda kaldığı sürece vergiler askıdadır; eşya serbest dolaşıma girdiğinde ödenir.
Serbest dolaşıma girmemiş eşya, gümrük vergileri ödenip Türkiye’de satılabilir ya da kullanılabilir hâle gelmemiş yabancı eşyadır. Antrepo rejimi Gümrük Kanunu’nda “ekonomik etkili gümrük rejimleri” arasında sayılır. Rejimin iki tarafı vardır: antrepoyu işletme izni alan antrepo işleticisi ve eşyayı antrepo rejimine beyan eden kullanıcı. İhracata bağlı önlemlerden yararlanacak serbest dolaşımdaki eşya da antrepoya konabilir. Uygulama ayrıntıları Gümrük Yönetmeliği’nin 328–348. maddelerindedir.
Antrepo türleri: A, B, C, D, E ve F
Gümrük Kanunu antrepoları ikiye ayırır: herkesin eşya koyabildiği genel antrepolar ve yalnızca işleticinin kendi eşyası için kurulan özel antrepolar. Gümrük Yönetmeliği bunları uygulamadaki özelliklerine göre altı tipe böler:
| Tip | Genel / özel | Özelliği |
|---|---|---|
| A tipi | Genel | İşletici stok kayıtlarını tutar; eşyada noksanlık çıkarsa gümrük vergilerinden işletici sorumludur. |
| B tipi | Genel | Antrepo beyannamesini kullanıcı verir ve eşyadan kullanıcı sorumludur. İşletici yalnızca yeri kiralar; stok kaydı tutulmadığı için beyanname ve belgeler esas alınır. |
| F tipi | Genel | Gümrük idaresince işletilir. |
| C tipi | Özel | İşletici ile kullanıcı aynı kişidir ve eşyadan bu kişi sorumludur. |
| D tipi | Özel | İşletici ile kullanıcı aynı kişidir. Eşya kayıt yoluyla serbest dolaşıma sokulabilir; vergiler, eşyanın antrepo rejimine alındığı tarihteki oran ve unsurlara göre hesaplanır. |
| E tipi | Özel | İşletici ile kullanıcı aynı kişidir. İzin sahibinin kendi depolama yeri antrepo sayılır; depolama yeri olmasa bile eşyaya antrepo hükümleri uygulanır. |
Serbest dolaşımda olmayan eşyanın sergilendiği fuar ve sergiler de kanunen antrepo sayılır.
Antrepoda hangi işlemler yapılabilir?
Antrepodaki ithal eşyası; iyi korunması, görünüşünün ya da pazarlama kalitesinin geliştirilmesi, dağıtım veya yeniden satışa hazırlanması için mutat (olağan) elleçleme işlemlerinden geçirilebilir. İşlemler Gümrük Yönetmeliği Ek-63’teki listeyle sınırlıdır ve gümrük idaresinin iznine bağlıdır. Listeden örnekler:
- Koruma ve temizlik: havalandırma, kurutma, tozunu alma, basit temizlik, pas önleme, parazit tedavisi.
- Ayırma ve kontrol: stok sayımı, numune alma, sınıflandırma, tartma, hasarlı parçaların ayıklanması.
- Ambalaj ve işaret: paketleme, paket değiştirme; marka, etiket, mühür ve fiyat etiketi ekleme, çıkarma ya da değiştirme.
- Basit uyum işlemleri: makine ve cihazların test edilmesi, ayarlanması; teknik standartlara uyum için aksesuar ekleme ya da çıkarma.
- Karıştırma: aynı türden farklı kalitedeki eşyanın, türü değiştirilmeden karıştırılması.
Kural olarak elleçleme, eşyanın sekiz haneli tarife pozisyonunu değiştirmemelidir; listede bazı işlemler için istisna tanınmıştır. Kodunuzu kontrol etmek için GTİP sorgulama aracını kullanabilirsiniz. Eşya, elleçleme için izinle geçici olarak antrepo dışına çıkarılabilir; bir antrepodan diğerine nakil de izne bağlıdır. Dahilde işleme ya da gümrük kontrolü altında işleme izni olan eşya, izin alınarak antrepoda işlenebilir; ayrıntılar: dahilde işleme rejimi.
Süre ve vergiler: ne zaman ödenir?
Eşyanın antrepo rejimi altında kalış süresi sınırsızdır (Gümrük Kanunu md. 101). Gümrük idaresi gerekli gördüğünde eşyaya yeni bir işlem belirlenmesi için süre koyabilir; Bakanlık bozulabilecek eşya için ayrıca süre belirleyebilir.
Eşya antrepoda kaldıkça gümrük vergisi ve diğer ithalat vergileri ödenmez. Vergiler, eşya serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle Türkiye’ye sokulduğunda hesaplanır ve ödenir. Hesabın yöntemi için: gümrük vergisi hesaplama.
- Antrepo masrafları kıymete eklenmez: Antrepo ve muhafaza masrafları mal bedelinden ayrı gösterilirse gümrük kıymetine dahil edilmez.
- Elleçlenmiş eşya: Beyan sahibi isterse vergiler, eşyanın elleçlemeden önceki niteliği, kıymeti ve miktarı esas alınarak hesaplanır.
- Teminat: Gümrük idaresi işleticiden yükümlülükleri için teminat ister. Fuar ve sergi eşyası, ithalat vergilerinden muaf eşya ve ihraç edilmek üzere antrepoya konan eşya için teminat aranmaz.
- Yeniden ihracat: Serbest dolaşıma sokulmadan yurt dışına gönderilen eşya için Türkiye’de ithalat vergisi ödenmez.
Dikkat
Antrepodaki eşya için serbest dolaşıma giriş gibi başka bir işlem beyannamesi tescil ettirdiğinizde işlemleri 30 gün içinde bitirmeniz gerekir. Bu sürede bitirilmeyen ya da gümrük idaresinin koyduğu sürede kaldırılmayan eşya tasfiye edilir.
Antrepo, serbest bölge ve geçici depolama yeri farkı
Üç kavram da gümrük gözetimindeki eşyayla ilgilidir; ama amaçları, süreleri ve vergi sonuçları farklıdır. Serbest bölgenin ayrıntıları için: serbest bölge nedir.
| Geçici depolama yeri | Antrepo | Serbest bölge | |
|---|---|---|---|
| Dayanak | Gümrük Kanunu md. 46–50 | Gümrük Kanunu md. 93–107 | Gümrük Kanunu md. 152 ve devamı; 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu |
| Ne için? | Gümrüğe sunulan eşyanın, işlemi belirlenene kadar beklemesi | Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın vergileri askıda depolanması | Gümrük gözetiminde depolama, ticaret ve işleme faaliyetleri |
| Süre | Özet beyandan itibaren deniz yoluyla gelen eşyada 45 gün, diğer yollarla 20 gün | Sınırsız; gümrük idaresi gerekirse süre koyabilir | Bölge mevzuatına ve faaliyet ruhsatına bağlı |
| Vergiler | Ödenmez; gümrük idaresi teminat isteyebilir | Antrepoda kaldıkça ödenmez; serbest dolaşıma girişte ödenir | Bölgede kaldıkça ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemleri uygulanmaz; Türkiye’de serbest dolaşıma girişte ödenir |
| İşlemler | Yalnızca eşyayı aynı durumda korumaya yönelik elleçleme | İzinle mutat elleçleme; izinle geçici çıkarma ve işleme | İzin gerekmeden mutat elleçleme; faaliyet ruhsatına göre üretim ve işleme |
| Kim işletir? | Gümrük idaresinin izin verdiği yer işleticileri | İzin verilen işletici ya da gümrük idaresi (F tipi) | Faaliyet ruhsatı alan firmalar bölgede çalışır |
Antrepo kullanmanın avantajları
- Nakit akışı: Vergiler, mal satılana ya da kullanılacağı zamana kadar ertelenir; ithalatçı malı ihtiyaç duydukça serbest dolaşıma sokabilir.
- Alıcısı belli olmayan eşya: Satıcısı belli, alıcısı emre olan eşya genel antrepoya konabilir; alıcı belirlendiğinde işlemi yapılır.
- Üçüncü ülkelere satış: Eşya Türkiye’ye ithal edilmeden başka bir ülkedeki alıcıya satılabilir; yurt dışından alınıp antrepodan yurt dışına satılan mal transit ticaret kapsamına girebilir.
- Pazara hazırlık: Etiketleme, paketleme ve ayıklama gibi işlemlerle mal hedef pazara uygun hâle getirilebilir.
- İhracat: Serbest dolaşımdaki eşya, ihracata bağlı önlemlerden yararlanmak üzere antrepoya konabilir; bu eşyanın ihraç edilmesi ya da gümrükçe onaylanmış başka bir işleme tabi tutulması zorunludur.
Maliyet kalemleri
Antrepo kullanmanın maliyeti antrepoya, eşyanın cinsine ve kalış süresine göre değişir. Teklif karşılaştırırken şu kalemleri ayrı ayrı sorun:
- Depolama ücreti: Antreponun eşyayı muhafaza etmesi karşılığında aldığı ücret.
- Giriş, çıkış ve elleçleme hizmetleri: İndirme, istifleme, sayım, etiketleme gibi işler.
- Ordino ücreti: Eşyanın taşıyıcıdan teslim alınması için ödenen ücret; ayrıntılar: ordino nedir.
- Taşıma ve nakil: Limandan ya da geçici depolama yerinden antrepoya, antrepodan alıcıya taşıma.
- Sigorta: Antrepoda bekleyen eşyanın hasar ve kayba karşı sigortası.
- Gümrük müşaviri hizmeti: Antrepo beyannamesi ve sonraki serbest dolaşıma giriş ya da yeniden ihracat beyannameleri.
Dikkat
Antrepo ücretlerini gümrük idaresi belirlemez; işleticiler serbest piyasa koşullarında belirler ve ordino ücretleri de özel hukuk konusudur. Eşyanızı göndermeden önce ücret tarifesini yazılı olarak alın.
İthalatınızı vergiyi doğru zamanda ödeyerek planlayın
Malın antrepoda mı, serbest bölgede mi bekleyeceğini maliyetiyle birlikte hesaplıyor; tedarikçi, nakliye ve gümrük adımlarını takip ediyoruz.
Sık sorulanlar
Antrepoda eşya ne kadar kalabilir?
Gümrük Kanunu’na göre antrepo rejimi altında kalış süresi sınırsızdır. Gümrük idaresi gerekli gördüğünde ya da bozulabilecek eşyada süre belirleyebilir. Antrepodaki eşya için başka bir işlem beyannamesi tescil edildiğinde işlemler 30 gün içinde bitirilmelidir.
Antrepoda vergi ödenir mi?
Hayır. Eşya antrepoda kaldıkça gümrük vergileri ve diğer ithalat vergileri ödenmez. Vergiler, eşya serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle Türkiye’de satışa ya da kullanıma sokulduğunda hesaplanır ve ödenir.
Antrepodaki mal yurt dışına satılabilir mi?
Evet. Serbest dolaşıma sokulmamış eşya, antrepodan yeniden ihraç edilebilir ya da başka bir ülkedeki alıcıya satılabilir. Bu durumda Türkiye’de ithalat vergisi ödenmez; işlemler gümrük gözetiminde yapılır.
Antrepo ile serbest bölge arasındaki fark nedir?
Antrepo bir gümrük rejimidir ve eşya orada vergileri askıda bekler. Serbest bölge ise ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemleri bakımından gümrük bölgesi dışında sayılan, faaliyet ruhsatıyla çalışılan özel bir alandır; elleçleme için izin gerekmez.
Antrepo açmak için ne gerekir?
Antrepo açma ve işletme izni Ticaret Bakanlığından alınır; izin yalnızca Türkiye’de yerleşik kişilere verilir ve başvuruda antrepoya ekonomik ihtiyaç bulunduğu belirtilir. İşleticiden ayrıca teminat istenir.
Kaynaklar
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu, md. 46–50, 79, 93–107 ve 152–158: mevzuat.gov.tr
- Gümrük Yönetmeliği (Resmî Gazete, 7 Ekim 2009, sayı 27369 mükerrer), md. 328–348 ve Ek-63: mevzuat.gov.tr
- T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü, Antrepo Rejimi Bilgilendirme Broşürü: ticaret.gov.tr
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Sıkça Sorulan Sorular › Geçici Depolama, Antrepo ve Serbest Bölgeler: ticaret.gov.tr
Yazar
Alper Azakoğlu
30 yıldır organize sanayi bölgelerindeki üreticilere dış ticaret danışmanlığı ve dış ticaret müdürlüğü yapıyor. Bilgi Bankası’ndaki rehberleri sahadaki kendi vakalarından yazıyor.